Als je dit blog leest verwacht ik dat je al een beetje weet over Transnistrië zoals wij het kennen. Oftewel Pridnestrovie zoals ze het zelf noemen. En dat je overweegt of het interessant en veilig is om dit niet erkende land (met kinderen) te bezoeken. Maar voor wie het niet weet toch een stukje geschiedenis.
Pridnestrovie ligt ingeklemd tussen Moldavië en Oekraïne, langs de rivier de Dnjestr. Officieel hoort het bij Moldavië, maar in de praktijk functioneert het al sinds het begin van de jaren 90 als een zelfstandig land. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie wilde Moldavië zich meer richten op Roemenië en Europa, terwijl in het oosten van het land juist veel Russischsprekende inwoners woonden die die kant niet op wilden. Dat leidde in 1992 tot een kort maar hevig conflict, waarbij honderden mensen omkwamen. Sindsdien is de situatie eigenlijk bevroren: er is een eigen regering, grenscontroles, een eigen munt en zelfs kentekenplaten, maar geen enkel land erkent Pridnestrovie officieel als onafhankelijk. Je kan er dan ook niet pinnen en waarschijnlijk heb je net als ik geen bereik met je telefoon.
De enige “landen” die Pridnestrovie erkennen, zijn andere niet erkende gebieden zoals Abchazië en Zuid-Ossetië, die officieel bij Georgië horen. Rusland zelf erkent Pridnestrovie niet, maar heeft er wel veel invloed. Er zijn Russische militairen gestationeerd en politiek en economisch leunt het gebied sterk op Rusland. Dat zie je ook terug in het dagelijks leven, bijvoorbeeld in de taal, vlaggen en Sovjetsymbolen die nog overal aanwezig zijn.
Vandaag de dag voelt een bezoek aan Transnistrië minder als een stap terug in de tijd dan je misschien zou verwachten. De steden zijn schoon en rustig, maar tegelijk zie je nog overal Sovjetinvloeden terug in standbeelden en vlaggen en het gebruik van de Russische taal.
Kan je Transnistrië bezoeken?
Je kunt Transnistrië vrij makkelijk bezoeken vanuit de Moldavische hoofdstad Chişinǎu. Er gaan dagelijks marshrutka’s (minibusjes) vanaf het centrale busstation en vanaf de markt (Centrala Markt / Gara Centrală) richting zowel Tiraspol als Bender. Deze rijden meerdere keren per uur (minder vaak op zondag) en kosten meestal rond de 50 tot 70 Moldavische lei (ongeveer 2,50 tot 3,50 euro).
Het nadeel van deze optie is dat je vaak aankomt bij een busstation aan de rand van de stad. In Tiraspol moet je vanaf daar nog een half uur lopen naar het centrum.
Een alternatief is een georganiseerde tour. Dit is een stuk duurder, maar je hebt wel een gids bij je die de taal spreekt en meer achtergrond kan geven over de geschiedenis en de huidige situatie. Nadeel is dat je vooral langs de standaard bezienswaardigheden gaat die voor de meeste reizigers interessant zijn. Terwijl er in Tiraspol ook gewoon een klein pretpark en speeltuinen zijn waar kinderen zich prima kunnen vermaken.
Een andere optie is een privétour. Dat lijkt mij de beste optie als je maar een dag hebt en Transnistrië met kinderen wil bezoeken. De andere optie is om met het openbaar vervoer te gaan en dan een nachtje in Bender of Tiraspol te verblijven.
Is het veilig?
De Nederlandse overheid geeft een negatief reisadvies voor Transnistrië. Op de website van Nederland Wereldwijd staat dat je er beter niet heen moet gaan. Er is geen Nederlandse ambassade of consulaat in Transnistrië, dus als er iets gebeurt, moet je het zelf oplossen.
Daarnaast speelt de ligging een rol. De grens met Oekraïne ligt op slechts enkele kilometers afstand en door de oorlog in Oekraïne is de situatie in de regio minder stabiel geworden. In de praktijk voelt het voor veel reizigers rustig en veilig, maar het is goed om je bewust te zijn van de risico’s en zelf een afweging te maken.
Wat kan je verwachten tijdens een dagtrip aan Transnistrië
Tijdens onze dagtrip werden we ’s ochtends opgehaald bij ons hotel in Chişinǎu en reden we richting de grens met Transnistrië. Daar gaven we onze paspoorten aan de chauffeur. Even later kregen we ze weer terug, samen met een los papiertje. Dat is je tijdelijke registratie en eigenlijk je “entreebewijs” voor het land, dat je goed moet bewaren tot je weer vertrekt.
Eenmaal in Tiraspol begon onze tour bij een bank. In Transnistrië kun je namelijk niet pinnen, dus contant geld is noodzakelijk. Je kunt zowel euro’s als Moldavische lei wisselen. Ik wisselde €15, genoeg om een leuke stapel souvenir briefjes mee naar huis te nemen en zelfs nog een magneet te kopen plus een cola en wat te snacken. Bij de bank kun je ook voor ongeveer €8 plastic muntjes kopen. Die werden vroeger echt gebruikt als betaalmiddel, maar tegenwoordig zijn het vooral souvenirs.
Vanaf daar liepen we de stad in en kwamen al snel langs het Tiraspol sign. Daarna liepen we even binnen bij restaurant Back to the USSR, een restaurant dat is ingericht als een oude Russische kantine. De meeste tourgroepen eten hier, maar wij sloegen dit over. Wij lunchten later bij de ouders van onze gids, in een klein dorpje tussen Tiraspol en Bender.
Daarna gingen we naar het centrale plein waar de meeste hoogtepunten liggen. Wat meteen opvalt is hoe schoon Tiraspol is. Daarin verschilt het eigenlijk niet van Moldavië. De stoepen en wegen zijn breed opgezet en goed onderhouden. Ja, je ziet Russische teksten op gebouwen en af en toe rijdt er een oude bus of een Lada voorbij, maar het voelt zeker niet als een extreme stap terug in de tijd. Sterker nog, de meeste auto’s en bussen zijn gewoon vrij modern en mensen kleden zich niet anders dan wij. Zelfs reclame voor Koreaanse Skincare heeft Transnistrië bereikt. Hoewel je er geen MC Donalds of andere ketens zult vinden is ook Coco Cola gewoon te koop in de supermarkt.
Leuk moment was dat we een groep tieners tegenkwamen in traditionele kleding. Ze waren aan het oefenen voor het paasweekend. Engels spraken ze niet, maar toen ik mijn telefoon omhoog hield, begrepen ze meteen dat ik een foto wilde maken.
Aan het centrale plein ligt ook de Green Market. Hier verkopen lokale verkopers groente, fruit en andere producten. Ik vroeg onze gids waarom mensen hier kopen. Het is niet per se goedkoper dan de supermarkt, maar wel verser en lokaal. Die supermarkten zijn trouwens een verhaal op zich: in Transnistrië zijn veel supermarkten, tankstations en zelfs het voetbalteam in handen van hetzelfde bedrijf, Sheriff, van een invloedrijke oligarchenfamilie.
Op het plein zelf wapperen de vlaggen van Transnistrië, Rusland, Abchazië en Zuid-Ossetië. Dat zie je ook niet elke dag. Onze gids vertelde uitgebreid over de verschillende standbeelden en historische momenten. Zoals een beeld van Lenin en en monument voor verschillende oorlogen waaronder de meest recente burgeroorlog. Hoewel als die geschiedenis interessant is loop ik af en zelf een stukje verder, omdat ik het dagelijkse leven minstens zo interessant vond.
Zo ligt er aan het plein bijvoorbeeld Kids World, een klein pretpark dat er prima uitziet voor jonge kinderen. Aan het water is een skatebaan waar tieners bezig zijn en in het park tegenover het plein ligt een moderne speeltuin. Als je Tiraspol met kinderen bezoekt zijn er dus genoeg plekjes om even te stoppen en pauze te nemen. Als het weer mooi genoeg is kan je zelf zwemmen in de rivier waaraan twee stadstranden liggen.
Tot slot hadden we nog tijd om even binnen te lopen bij de “MAK” souvenirwinkel. Hier vind je van alles wat typisch is voor Transnistrië, van Sovjetachtige memorabilia tot lokale producten. Het is ook een van de weinige plekken waar toeristen echt iets kunnen kopen als aandenken.
Daarna reden we verder richting Bender voor een late lunch en het tweede deel van de dag. Bender is de tweede stad van Transnistrië maar wij stopten net als de meeste tours alleen bij het fort.
Het Bender fort is enorm groot. Je kunt hier vrij rondlopen over de muren, langs torens en door de binnenplaatsen. Tegelijkertijd is er inhoudelijk niet overal even veel te zien. In het fort zelf zitten twee kleine musea van elk één kamer: een museum met martelwerktuigen en een klein historisch museum.
Op het terrein staat ook de Alexander Nevsky Church. Deze kerk werd n de Sovjettijd gebruikt als nachtclub. Inmiddels is de kerk weer in ere hersteld en in gebruik als orthodoxe kerk. Vlak naast het fort ligt het Carousel Yard Amusement Park. Dit is een klein pretparkje met onder andere botsauto’s en airhockey. Best leuk voor gezinnen met kinderen tot een jaar of tien, al ben je natuurlijk nooit te oud voor botsauto’s of een potje airhockey. Je betaalt hier per attractie.
Na het bezoek aan het fort reden we weer terug richting Chişinǎu. Er is niet heel veel te zien maar zowel Tiraspol als Bender hadden een prima sfeer en het gaat toch ook de ervaring van een “land dat niet bestaat”.
Lees ook onze blogs over Moldavië met kinderen.
