Stolac is een rustig stadje in het zuiden van Bosnië en Herzegovina. De hoogtepunten liggen verspreid in en rondom het stadje, zoals het fort bovenop de heuvel en de necropolis van Radimlja met eeuwenoude stećci (grafstenen). Stolac is zonder twijfel een van de oudste bewoonde plekken van het land. In de nabijgelegen Badanj Cave zijn inscripties gevonden die zijn gedateerd op zo’n 13.000 tot 16.000 jaar geleden. Ook ligt het Illyrische stadscentrum Daorson, dat in ieder geval al in de 4e eeuw voor Christus bewoond werd, in de buurt van Stolac.
Toch is dat niet direct de sfeer die je ervaart wanneer je door Stolac loopt. Er zijn een aantal mooie gebouwen en een oud fort, maar ook behoorlijk wat vervallen panden en flats die duidelijk toe zijn aan een flinke lik verf. Veel gebouwen dragen nog steeds de littekens van de Balkan oorlog.
Stolac ligt in de regio Herzegovina, op ongeveer een uur rijden ten zuidoosten van Mostar en niet ver van de grens met Kroatië. De route ernaartoe is mooi, met kronkelende wegen door groene heuvels en uitzicht op rivieren en wijngaarden. Door de ligging is het goed te combineren met een bezoek aan de Kravice watervallen, Počitelj of het kustplaatsje Neum. Of zoals wij deden op de route van Neum naar Tjentište. Een halve dag is voldoende om het stadje Stolac te ontdekken.
Wat te doen in en rondom Stolac
Stećci bij Radimlja
Net buiten Stolac ligt het beroemde grafveld van Radimlja, een van de bekendste plekken met stećci in Bosnië en Herzegovina. Deze eeuwenoude grafstenen stammen uit de middeleeuwen, tussen de 12e en 16e eeuw, en zijn uniek door hun reliëfs van ridders, kruisen en symbolen die verwijzen naar het leven en geloof van toen. In totaal liggen hier meer dan honderd stenen verspreid over een open veld, waarvan sommige opvallend groot zijn en nog duidelijk versieringen tonen. De plek ligt langs de hoofdweg richting Mostar en is makkelijk te bereiken met de auto. Er is een klein bezoekerscentrum waar je wat achtergrondinformatie krijgt over de geschiedenis en betekenis van de stećci.
Voor mij als archeologieliefhebber is dit echt een plek om te bezoeken. Zeker ook omdat het de makkelijkst bereikbare van de verschillende stećci-velden in de omgeving is. Samen met andere locaties in Bosnië en Herzegovina staan de grafvelden op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Voor kinderen die het misschien minder boeiend vinden, is er naast het bezoekerscentrum een kleine speeltuin.
Daorson
Daorson ligt op een heuvel net buiten Stolac en was ooit de hoofdstad van de Illyrische stam Daorsi. De resten van deze stad, met muren gebouwd uit enorme steenblokken zonder cement, dateren uit de 4e eeuw voor Christus. Heel veel is er niet meer te zien, vooral een grote lange muur; de rest ligt nog onder de grond. Er zijn wel opgravingen geweest waarbij bijzondere vondsten, zoals een bronzen helm die nu in een museum in Sarajevo te zien is, zijn gedaan.
De setting is erg mooi, hoog op een heuvel met aan twee kanten uitzicht over de vallei. Het is niet heel makkelijk om hier te komen. Eerst moet je een steil weggetje omhoog. Later wordt de weg onverhard, maar met een gewone auto nog wel te doen is. Mede daardoor waren we hier helemaal alleen.
Fort van Stolac
Boven de stad torent het fort van Stolac uit, ook wel Vidoški Grad genoemd. De burcht ligt op een rotsachtige heuvel en biedt een mooi uitzicht over de rivier Bregava en de rode daken van de stad. Het fort is ontstaan in de middeleeuwen en later uitgebreid in Ottomaanse tijd. Binnen de muren staan ruïnes van oude woningen en een moskee, maar heel herkenbaar is het allemaal niet. Het is wel echt een groot fort en wij vonden het de wandeling naar boven wel waard.
Centrum van Stolac
Het centrum van Stolac ligt verspreid langs de rivier Bregava. Het is niet al te mooi, met vooral veel flatgebouwen. Er is een klein pleintje met wat oude Ottomaanse huizen en een paar restaurantjes. Eventueel kan je een stukje langs het water lopen waar ook nog een parkje met speeltuin is.
Mlinica Old Mill en de Provalije-waterval
Als je ergens gaat eten in Stolac, kies dan voor Mlinica Old Mill. Langs de rivier Bregava, aan de weg richting het oosten, ligt de Stolac Mlinica, een oude watermolen die nog altijd een van de mooiste plekken in het centrum is. De molen is deels gerestaureerd en laat goed zien hoe in vroegere tijden graan werd gemalen met de kracht van het stromende water.
In het gebouw zit nu een prima restaurant met typisch Bosnische vleesgerechten en lokale forel. Vanaf het restaurant en zeker vanaf het terras heb je uitzicht op de Provalije-waterval, een soort mini-Kravice, met allemaal stromen die naar beneden vallen.
Pjene-watervallen
De Pjene-watervallen liggen op ongeveer een kilometer van het centrum van Stolac. Nog wat verder langs de rivier als de Old Mill. Ook hier staat een oud gebouw, je kan hierlangs naar het water lopen. De watervallen zijn maar klein, maar het is een rotsstrandje en natuur poeltje met helder water. Een prima plek om lekker te zwemmen. Je voelt je hier echt in de natuur terwijl je toch dichtbij het dorpje bent.
Overnachten in Stolac
Je kan natuurlijk ook een nachtje in Stolac verblijven als je op doorreis bent. Of Stolac gebruiken als uitgangspunt voor enkele dagtrips. Hoewel het dan toch logischer (maar duurder en drukker) is om voor Mostar te kiezen. Een goede optie in Stolac is Guesthouse Check in het centrum van Stolac. Met nette appartementen, ideaal voor gezinnen en hoge beoordeling. Bekijk hier de prijs en beschikbaarheid.
Voor meer tips bekijk onze andere blogs over Bosnië en Herzegovina met kinderen.
