De Saline Royale d’Arc-et-Senans is een bijzondere bezienswaardigheid in het Juragebergte, in het departement Doubs. Deze voormalige zoutziederij werd in de achttiende eeuw gebouwd naar een ontwerp van architect Ledoux en staat tegenwoordig op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Wat ooit een industriële locatie was waar zout werd geproduceerd, is nu een combinatie van musea, tuinen, tentoonstellingen en een hotel. Een bijzonder plekje om te bezoeken of zelfs een nachtje te blijven slapen.
De voormalige zoutziederij
Wanneer je de Saline Royale bezoekt, valt direct de bijzondere halfronde opzet van het complex op. De gebouwen zijn gebouwd rondom een groot centraal plein. Op de horizontale as stonden de industriële gebouwen, in de halve cirkel de woningen van de arbeiders. Woningen die bijzonder chique aandoen. Architect Ledoux was zijn tijd ver vooruit, want eigenlijk is dit al een vroege vorm van een fabrieksdorp, maar dan met een veel luxere uitstraling dan je zou verwachten. De Saline Royale werd gebouwd tussen 1775 en 1779.
Zout was vroeger een kostbaar product en werd ook wel het witte goud genoemd. In de Saline Royale werd zout gewonnen uit zout water dat via een bijna 21 kilometer lange leiding vanuit Salins-les-Bains naar Arc-et-Senans werd vervoerd. Vroeger werd daar zout gewonnen, maar om dit te kunnen doen was veel hout nodig om het water te laten verdampen. Toen vrijwel alle bossen rondom deze plaats waren opgestookt, werd hier een nieuwe zoutziederij gebouwd. Hier was bos genoeg, dat bovendien gratis gekapt en gebruikt mocht worden. Dat scheelde natuurlijk flink in de kosten.
Tijdens een bezoek zie je hoe het productieproces werkte en hoeveel werk er nodig was om zout te winnen. Door maquettes, foto’s en originele machines krijg je een goed beeld van het leven en werken in de zoutziederij. Kinderen kunnen met de Histopad-tablet met een speurtocht op zoek naar verschillende opdrachten in het museum. Met een Histopad kan je dankzij augmented reality zien hoe het er hier vroeger uitzag toen het gebouw nog in bedrijf was.
Een ander museum op het terrein gaat over architect Ledoux. Je ziet hier de vele gebouwen die hij heeft ontworpen, maar ook maquettes van heel veel plannen die nooit tot uitvoering zijn gekomen. Ik ben zelf niet zo’n architectuurkenner, maar toch vond ik het heel interessant om hierover te leren. Ook in het Ledoux Museum is een interactieve ontdekkingstocht via een tablet.
Daarnaast zijn er regelmatig tijdelijke tentoonstellingen. Soms zijn die gericht op gezinnen, maar niet altijd. Wil je weten welke tentoonstelling er tijdens jouw bezoek te zien is, bekijk dan vooraf even de website.
De tuinen van de Saline Royale
Het leukste van de Saline Royale in Arc-et-Senans met kinderen zijn misschien wel de tuinen. Waar de gebouwen een halve cirkel vormen, maken de tuinen de cirkel bijna compleet. De huidige tuinen werden in 2001 aangelegd als onderdeel van het Festival des Jardins. Oorspronkelijk was dit bedoeld als een tijdelijk project, maar het bleek zo’n succes dat de tuinen een permanente plek kregen op het terrein.
Inmiddels vind je hier ruim twintig verschillende thematuinen, ontworpen door landschapsarchitecten en tuinontwerpers uit verschillende landen.
Er zijn veel tuinen die echt leuk zijn voor gezinnen. Wij liepen het hele rondje door de tuinen. Onderweg kwamen we een blotevoetenpad tegen met een grappig huisje om in te zitten. Ook leuk is de chilltuin, waar je kunt liggen in netten tussen de bomen of plaats kunt nemen in verhoogde huisjes. Op verschillende plekken hangen bovendien hangmatten waar je even kunt uitrusten.
Juist die afwisseling maakt de tuinen zo leuk. Het ene moment loop je door een strak aangelegde rozentuin of een Japanse zentuin, het volgende moment sta je midden in een grasdoolhof waar kinderen op zoek kunnen naar de uitgang. Meerdere tuinen besteden aandacht aan insecten, met insectenhotels en levensgrote insectenfiguren die je onderweg tegenkomt.
Het volledige rondje door de tuinen is ongeveer twee kilometer lang en dus helemaal niet ver. Toch ben je hier al snel een uur of langer bezig, omdat er onderweg zoveel te zien en te ontdekken is. Ook fijn: verschillende tuinen hebben watertjes of juist grote bomen die voor schaduw zorgen. Op warme zomerdagen is het hier daardoor alsnog prettig wandelen.
Overnachten in de Saline Royale
Een bijzondere manier om de Saline Royale te beleven is door op het terrein te overnachten. In verschillende historische gebouwen zijn hotelkamers ingericht. Er zijn tweepersoons- en driepersoonskamers beschikbaar. Voor grotere gezinnen betekent dit dat je meerdere kamers moet boeken.
De kamers zijn verdeeld over twee verdiepingen. Op de vide staat een tweepersoonsbed. Beneden vind je een zithoek, een eventuele slaapbank en de badkamer met douche en toilet. De inrichting is eenvoudig maar past goed bij de historische omgeving.
Zodra de dagbezoekers vertrekken, krijg je de kans om dit UNESCO Werelderfgoed in een veel rustigere sfeer te ervaren. De musea zijn dan wel gesloten, maar je kunt nog vrij over het terrein wandelen. Zelf vond ik het heerlijk om vroeg in de ochtend door de tuinen te lopen, voordat de eerste bezoekers arriveerden. Daarnaast worden er regelmatig evenementen georganiseerd. Tijdens ons bezoek hadden we bijvoorbeeld het geluk dat er ’s avonds een vuurwerkshow was.
Het ontbijt wordt geserveerd in een van de historische gebouwen. Het buffet is niet heel uitgebreid, maar biedt alles wat je nodig hebt voor een goede start van de dag, met onder andere broodjes, yoghurt en diverse lokale producten zoals Comté-kaas.
Voor meer informatie over zowel hier overnachten als de reguliere openingstijden bekijk de website van Saline Royale d’Arc-et-Senans.
Eten bij Le Vertfeuille
Mocht je niet bij het restaurant in Saline Royale kunnen of willen eten, bijvoorbeeld omdat je er op een dag bent dat ze niet open zijn, dan kan je ook makkelijk naar het dorpje lopen. Dit is zo’n 15 minuten lopen vanaf de Salina Royal. We aten hier bij restaurant Le Vertfeuille. Een restaurant met een Bib Gourmand-vermelding van Michelin. Je kunt hier kiezen voor een meergangenmenu of à la carte eten. Het restaurant is sfeervol ingericht en het eten smaakte uitstekend. Bovendien ligt het restaurant op een mooie locatie aan het kerkplein van Arc-et-Senans.
Meer tips nodig voor de regio? Lees ons blog over het Juragebergte met kinderen en bezoek de website Montagnes du Jura.
